Cyfres newydd o dri llwybr sy’n cysylltu trefi arfordirol Abergwaun ac Wdig yn Sir Benfro yw Celf ar Droed.
Mae’r llwybrau’n arddangos gwaith newydd gan artistiaid lleol ac yn cynnwys gweithiau cerfluniol yn ogystal â gweithiau celf digidol realiti estynedig y gall cerddwyr eu cyrchu gan ddefnyddio ffôn clyfar.
Wedi’i gomisiynu gan Gyngor Sir Penfro gyda chyllid gan Lywodraeth y DU, mae’r llwybr wedi’i ddylunio a’i ddarparu gan y sefydliad creadigol lleol Theatr Byd Bychan, sydd wedi’i leoli yn Aberteifi gerllaw.
Mae’r llwybrau, sy’n rhad ac am ddim, yn addas i deuluoedd ac ar agor bob dydd, yn gwneud defnydd o lwybrau presennol fel y llwybr pren yn y warchodfa natur ar Ros Wdig a’r Daith Forol, sy’n llwybr arfordirol hygyrch gyda golygfeydd godidog dros Harbwr Abergwaun a’r Cwm, yn ogystal â thaith gerdded sy’n mynd â chi drwy berllan gymunedol. Mae’r llwybrau’n mynd trwy ganol tref Abergwaun a’r Parrog, Wdig, lle mae llawer o siopau a chaffis lleol hyfryd i fwynhau diod a byrbryd blasus ar hyd y ffordd!
Roedd dathlu bioamrywiaeth a bywyd gwyllt unigryw’r ardal ac adrodd straeon treftadaeth y ‘gefeilldrefi’ yn ddwy thema a ddaeth i’r amlwg yn gryf o’r gymuned. Mae llawer o’r gweithiau celf wedi’u hysbrydoli gan ddarluniau cymunedol a wnaed yn ystod y broses ymgysylltu.
Mae chwe cherflunwaith newydd ac wyth gwaith celf realiti estynedig yn ymddangos ar y llwybr yn ogystal â chyfres o fwâu cerfluniol ac arwyddbyst addurniadol sy’n dathlu bywyd gwyllt lleol. Mae’r gweithiau celf newydd wedi’u cymysgu â henebion treftadaeth presennol a gweithiau celf fel y Tapestri Goresgyniad Olaf a gynhyrchwyd gan y gymuned sydd wedi’i leoli yn y llyfrgell yn Neuadd y Dref, Abergwaun.
Mae map wedi’i dynnu â llaw a’i ddarlunio ar gael i dywys cerddwyr ar hyd y tri llwybr.Gellir codi’r rhain o wahanol leoliadau yn Abergwaun ac Wdig, gan gynnwys Ocean Lab yn y Parrog, Wdig, a Theatr Gwaun a Neuadd y Dref yn Abergwaun. Fel arall, mae fersiwn ddigidol ar gael yma.
1. Haig
Cerflun gwynt gan Ben Cramp a Toby Downing 2024
2. Plancton I
Realiti estynedig gan Steve Knight a Seán Vicary 2024
3. Tri mosaig ar Barrog Wdig
Yr Arloeswyr 1997
4. Caleidosgop Cerflun rhyngweithiol
Gan Ben Cramp a Toby Downing 2024
5. Paill I
Gwaith celf digidol gan Steve Knight a Seán Vicary 2024
6. Bwâu o Bethau Naturiol I
Cerflun gan Bill Hamblett 2024
7. Gwas y Neidr
Cerflun gan Gideon Petersen 2024
8. Bwâu o Bethau Naturiol II
Cerflun gan Bill Hamblett 2024
9. Plancton II
Gwaith celf digidol gan Steve Knight a Seán Vicary 2024
10. Llyr
Cerflun o geffyl môr dur gan Gideon Petersen 2024
11. Gwawrio
Hiroshi Ueta a Darren Yeadon 2016
12. Plancton III
Gwaith celf digidol gan Steve Knight a Seán Vicary 2024
13. Bwâu o Bethau Naturiol III
Cerflun gan Bill Hamblett 2024
14. Plancton IV
15. Croesfannau Nefolaidd
16. Byddwch yn Fwy Jemima
Gan Ann Shrosbree wedi’i baentio gan Sarah Hope 2024
17. Carreg Goffa D J Williams
Gan Vicki Craven 1985
18. Carreg Deucanmlwyddiant. Goresgyniad Olaf 1797
1997 Ieuan Rees 1997
19. Tapestri y Goresgyniad Olaf
Wedi’i ddylunio a’i bwytho gan oddeutu 80 o fenywod lleol 1997
20. Gwyl Gerdd Abergwaun
Murlun teils a wnaed gan blant ysgol a hwylusir gan Yr Arloeswyr 1995
21. Llestri'n Sibrwd. Dyfeisiau sain parabolig
Cerflun gan Ben Cramp a Toby Downing wedi’i baentio gan Rouhi Downing 2024
22. Paill II
Gwaith celf digidol gan Steve Knight a Seán Vicary 2024
23. Bwâu o Bethau Naturiol IV
Gan Bill Hamblett 2024
24. Paill II
25. Paill IV
Gwaith celf digidol gan Steve Knight a Seán Vicary 2024
26. Bwâu Pethau Naturiol V
Cerflun gan Bill Hamblett 2024
27. Gwiwer Gudd
Cerflun gan Bill Hamblett 2024
Cyfres o engrafiadau llechi ar ddarganfyddwyr ffyrdd gan Ann Shrosbree
Y LLWYBRAU
Llwybr y Rhos
2.5km – 40 munud
Ocean Lab i Rhos Wdig, o amgylch y llwybr pren ac yn ôl i Ocean Lab. 2.5 km, 40 munud o gerdded yn gyfforddus. Drychiad 30m, 27m yn mynd i lawr, cerdded gwastad yn bennaf gydag arwyneb da, rhan fach oddi ar y ffordd rhwng mynedfa Rhos Wdig a llwybr pren. Mae’r daith yn cynnwys gweithiau celf 1-7.
Llwybr Morol
2.8km – 50 munud
Ocean Lab i Dapestri’r Goresgyniad Olaf yn Neuadd y Dref Abergwaun trwy Rodfa’r Môr. 2.8km, 50 munud o gerdded yn gyfforddus. Drychiad 84m – arwynebau da gyda rhai rhannau i fyny’r allt ac yn donnog o amgylch y Rhodfa’r Môr. Mae llwybr amgen yr un pellter ac amser ond mae’n osgoi rhai o’r rhannau mwy serth os yw’n well gennych. Mae’r daith gerdded yn cynnwys gweithiau celf 1-4 ac 8-22.
Llwybr y Berllan
2km – 35 munud
Tapestri’r Goresgyniad Olaf yn Neuadd y Dref Abergwaun trwy Barc Lota a’r berllan gymunedol ac yna i lawr i’r brif ffordd bron gyferbyn â mynedfa Rhodfa’r Môr ac yna ymlaen i Ocean Lab. 2 km, 35 munud o gerdded yn gyfforddus. Mae arwynebau da yn bennaf yn wastad gyda bryniau graddol bach i fyny ac i lawr. Drychiad 19m i fyny a 51m yn mynd i lawr. Mae’r daith gerdded yn cynnwys gwaith celf 21-28 ac 1-4.
Llwybr Cylchol
6.2km – 2 Awr
I gerdded y tri llwybr, mae’n bosibl cychwyn yn Ocean Lab, cerdded Llwybr y Rhos, yna’r Daith Forol ac yna Llwybr y Berllan, gan ddychwelyd i Ocean Lab. Neu gallwch ddechrau yn Neuadd y Dref, Abergwaun, cerdded Llwybr y Berllan, yna Llwybr 1 ac yna Llwybr 2, gan orffen yn ôl yn Neuadd y Dref. 6.2 km – 2 awr o gerdded cyfforddus, gan ddringo 124m a disgyn 125m.
AM YR ARTISTIAID
Bill
Hamblett
Bill yw’r Cyfarwyddwr Creadigol yn Theatr Byd Bychan. Mae ei weledigaeth yn canolbwyntio’n gadarn ar gynyrchiadau ac adnoddau Theatr Byd Bach ynghylch arfer cynaliadwy. Mae wedi bod yn gweithio fel perfformiwr, artist a gwneuthurwr proffesiynol ers dros 40 mlynedd ac mae’n gyfrifol am oruchwylio’r canlyniadau creadigol. Ynghyd â’i bartner busnes Ann, mae’n weledydd creadigol gyda meddwl sydd byth yn gorffwys! Mae Bill wedi creu cyfres o fwâu addurnedig sy’n cynnwys bywyd gwyllt sydd i’w gael yn y cyffiniau.
Gideon
Peterson
Artist o Sir Benfro sydd â blynyddoedd lawer o brofiad o greu gwaith celf mewn mannau cyhoeddus gan ddefnyddio ystod o fetelau. Astudiodd Gideon gerflunio yn Ysgol Gelf Wimbledon a bu’n gweithio i artistiaid amrywiol fel Syr Anthony Caro cyn dychwelyd i Sir Benfro. Yn 1997 canolbwyntiodd ar ei waith a’i gomisiynau cyhoeddus ei hun. Mae wedi creu morfarch dur gwrthstaen syfrdanol pum metr o hyd wedi’i leoli wrth y fynedfa i’r Daith Forol, sy’n edrych dros draeth Wdig a Harbwr Abergwaun. Ef hefyd yw crëwr y gwas neidr dur gwrthstaen enfawr sydd i’w gael ar Ros Wdig.
Toby Downing
& Ben Cramp
Mae Toby a Ben yn gweithio gyda’i gilydd i greu strwythurau mawr, chwareus, rhyngweithiol, parhaol ar gyfer meysydd chwarae awyr agored a safleoedd eraill gan gynnwys, Castell Watermouth, Hobbledown, Eden Project a Bluestone. Mae Ben Cramp yn ddylunydd diwydiannol ac yn wneuthurwr creadigol mewn metel a phren. Mae Toby Downing yn artist medrus sydd â diddordeb arbennig mewn awtomeiddio sydd â pherthynas waith hirsefydlog â Theatr Byd Bach. Mae’r ddeuawd wedi creu haig o bysgod wedi’i phweru gan y gwynt y tu allan i’r elusen forol leol Sea Trust, caleidosgop anferth yn arddangos darluniau plant lleol ar y Parrog, Wdig, a phâr o ddyfeisiadau sain parabolig neu ‘ddysglau sibrwd’ ym Mharc Lota.
Ann
Shrosbree
Ann yw Rheolwr Gyfarwyddwr Theatr Byd Bach/Small World Theatre. Gydag MA mewn Addysg ar gyfer Cynaliadwyedd, mae hi’n artist enwog, yn bypedwraig, yn arloeswraig cyfiawnder hinsawdd ac yn addysgwraig. Mae ganddi dros 40 mlynedd o brofiad o ddatblygu a chyflawni prosiectau cydweithredol ledled y byd. Sefydlodd Theatr Byd Bach ym 1996 gyda’i phartner Bill Hamblett. Ers cwblhau dylunio ac adeiladu’r adeilad arloesol, sydd bron yn ddi-garbon yn Aberteifi yn 2008, mae hi wedi parhau i wneud a chreu yn agosach at adref. Mae ganddi enw da am gefnogi a meithrin doniau lleol ac mae’n fentor naturiol i fenywod sy’n gweithio ar lefel uchel yn y celfyddydau. Mae Ann wedi creu cerflun chwareus wedi’i baentio â llaw o Jemima Nicholas, arwres leol Abergwaun. Peintiwyd gan Sarah Hope.
Seán
Vicary
Mae Seán yn gweithio ar draws delweddau symudol, animeiddio a chyfryngau digidol. Mae ei ymarfer yn archwilio syniadau wrth wraidd ein perthynas â’r byd, y lle a’r dirwedd ‘naturiol’ (mewnol ac allanol); gan ymchwilio i gysylltiadau rhwng yr agweddau goddrychol, gwyddonol a hanesyddol, yn enwedig y rhai sy’n aneglur neu gudd. Mae ymchwil weithredol yn rhan annatod o’i broses greadigol, gan weithio’n aml gyda ffynonellau sylfaenol i lunio ei ddealltwriaeth a llywio archwiliadau o fytholegau cyfoes. Mae ei animeiddio a’i ddarnau delweddau symudol wedi eu darlledu yn y DU a’u harddangos ledled y byd ac yn 2023 dyfarnwyd y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain, Y Lle Celf yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru iddo.
Steve
Knight
Mae Steve yn dechnolegydd creadigol sydd wedi’i gyfareddu gan y cysylltiad rhwng caledwedd a meddalwedd a sut y gall y pethau hynny ddod â llawenydd mewn ffordd hygyrch. Mae’n cydweithio’n aml gyda’r artist Seán Vicary, fel Tinderfarm, ar brosiectau sy’n cyfuno gwneud ffilmiau a phrofiadau digidol (real a rhithwir).
Gyda’i gilydd, mae eu gwaith diweddaraf yn cynnwys creu profiadau realiti estynedig ar gyfer dwy o wyliau celfyddydau digidol Blinc, system chwarae fideo wedi’i chydamseru ar gyfer cyflwyniad ffilmiau digidol, a gosodiad cerflun realiti estynedig ar gyfer Rhod.
